Zwolnienia lekarskie 2026: kto płaci za L4, 33 dni i e-ZLA w praktyce
11 listopada 2026 · SmartKsięgowa
W 2026 r. za L4 pracownika płaci najpierw pracodawca (wynagrodzenie chorobowe za 33 dni), a potem ZUS (zasiłek). Sprawdź, kto jest płatnikiem i jak to działa w praktyce.
Za zwolnienie lekarskie pracownika (L4) w 2026 roku płaci najpierw pracodawca jako wynagrodzenie chorobowe, a następnie ZUS w formie zasiłku chorobowego. Pracodawca finansuje pierwsze 33 dni łącznej niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. Od 34. dnia obowiązek wypłaty świadczenia przejmuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, chyba że firma zatrudnia do 20 osób – wtedy ZUS płaci od pierwszego dnia.
Wynagrodzenie chorobowe: Kiedy płaci pracodawca?
Podstawową zasadą jest, że to pracodawca jako pierwszy ponosi koszty nieobecności chorobowej pracownika. Wypłaca on tzw. wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 dni absencji w danym roku kalendarzowym. Okres ten jest sumą wszystkich dni chorobowych w roku, niezależnie od liczby zwolnień i przerw między nimi.
- Okres wypłaty: pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym.
- Wyjątki: Dla niektórych grup pracowników, np. osób po 50. roku życia, okres finansowania świadczenia przez pracodawcę jest krótszy.
- Wysokość: Standardowo wynosi 80% podstawy wymiaru. W szczególnych przypadkach, jak ciąża czy wypadek w drodze do lub z pracy, jest to 100%.
Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracownika z ostatnich 12 miesięcy, pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika (łącznie 13,71%).
Przykład obliczenia (wynagrodzenie minimalne 2026): Pracownik zarabia minimalne wynagrodzenie, które w 2026 r. wynosi 4 806 zł brutto.
- Podstawa wymiaru: 4 806 zł - (4 806 zł × 13,71%) = 4 806 zł - 658,91 zł = 4 147,09 zł.
- Stawka dzienna: 4 147,09 zł / 30 = 138,24 zł.
- Wynagrodzenie za 1 dzień choroby (80%): 138,24 zł × 80% = 110,59 zł.
Zasiłek chorobowy: Kiedy płaci ZUS?
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przejmuje finansowanie świadczenia chorobowego w formie zasiłku w dwóch głównych sytuacjach:
-
Po wyczerpaniu okresu płatności przez pracodawcę: ZUS wypłaca zasiłek chorobowy od 34. dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. Dotyczy to pracodawców, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych i są tzw. płatnikami zasiłków.
-
Od pierwszego dnia choroby: Jeśli pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 osób, nie jest płatnikiem zasiłków. W takiej sytuacji ZUS wypłaca zasiłek chorobowy pracownikowi już od pierwszego dnia zwolnienia lekarskiego. Pracodawca nie wypłaca wówczas wynagrodzenia chorobowego w ogóle, a jedynie przekazuje do ZUS niezbędne dokumenty (np. zaświadczenie Z-3).
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tzw. ustawa zasiłkowa), wysokość zasiłku chorobowego wynosi:
- 80% podstawy wymiaru (także za pobyt w szpitalu),
- 100% podstawy wymiaru, jeśli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, lub jest związana z badaniami lub pobraniem komórek, tkanek i narządów.
e-ZLA w praktyce: Jak działa elektroniczne zwolnienie lekarskie?
Od kilku lat standardem są elektroniczne zwolnienia lekarskie (e-ZLA). Proces jest w pełni zautomatyzowany:
- Lekarz wystawia zwolnienie w systemie elektronicznym.
- e-ZLA jest automatycznie przesyłane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
- ZUS udostępnia zwolnienie pracodawcy na jego profilu na Platformie Usług Elektronicznych (PUE ZUS) nie później niż w dniu następującym po dniu jego otrzymania.
Każdy płatnik składek ma ustawowy obowiązek posiadania aktywnego profilu na PUE ZUS. To na nim spoczywa odpowiedzialność za regularne sprawdzanie skrzynki w celu uzyskania informacji o nieobecności pracownika.
Wyjątkowo, w razie awarii systemu, lekarz może wystawić zwolnienie w formie papierowej. Taki dokument, jeśli zawiera wszystkie wymagane dane, również może stanowić podstawę do wypłaty świadczenia po indywidualnej analizie. Co ważne, w przypadku zwolnień papierowych wystawionych po 30 listopada 2018 r. nie stosuje się obniżenia wysokości zasiłku o 25% z powodu dostarczenia go po terminie 7 dni.
Kontrola zwolnień lekarskich w 2026 roku
Zarówno ZUS, jak i pracodawcy mają prawo kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnień lekarskich. Uprawnienie do samodzielnej kontroli posiadają płatnicy składek, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych.
Kontrola może dotyczyć dwóch aspektów:
- Kontrola formalna orzeczenia: Przeprowadzana przez lekarzy orzeczników ZUS, którzy mogą zweryfikować zasadność wystawienia zwolnienia.
- Kontrola wykorzystywania zwolnienia: Sprawdzenie, czy pracownik w trakcie L4 nie wykonuje pracy zarobkowej lub nie podejmuje działań, które mogłyby utrudnić powrót do zdrowia. Taką kontrolę może przeprowadzić ZUS lub upoważniony pracownik pracodawcy.
Najczęstsze pytania
Pytanie: Kto płaci za L4 pracownika, który ma 55 lat? Odpowiedź: W przypadku pracowników, którzy ukończyli 50. rok życia, okres wypłaty wynagrodzenia chorobowego przez pracodawcę jest skrócony w stosunku do standardowych 33 dni. Po upływie tego skróconego okresu obowiązek wypłaty świadczenia przejmuje ZUS.
Pytanie: Moja firma zatrudnia 15 osób. Kto płaci za chorobowe pracownika od pierwszego dnia? Odpowiedź: W firmie zgłaszającej do ubezpieczenia chorobowego do 20 osób płatnikiem zasiłku od pierwszego dnia jest ZUS. Pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia chorobowego, a jedynie kompletuje i przekazuje do ZUS dokumentację niezbędną do wypłaty świadczenia.
Pytanie: Jaka jest wysokość świadczenia chorobowego w 2026 roku? Odpowiedź: Standardowa wysokość to 80% podstawy wymiaru. Zgodnie z art. 11 ustawy zasiłkowej, świadczenie w wysokości 100% przysługuje m.in. w czasie ciąży, w wyniku wypadku w drodze do lub z pracy oraz za czas pobytu w szpitalu.
Pytanie: Czy zwolnienie lekarskie na papierze jest jeszcze ważne? Odpowiedź: Tak, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach, np. w razie awarii systemu informatycznego lekarza. Standardem jest e-ZLA. Papierowe zwolnienie może być podstawą do wypłaty świadczenia, ale wymaga indywidualnej weryfikacji.
Pytanie: Czy jako pracodawca muszę mieć konto na PUE ZUS? Odpowiedź: Tak, każdy przedsiębiorca będący płatnikiem składek ma ustawowy obowiązek posiadania profilu na Platformie Usług Elektronicznych ZUS. To jedyna droga, którą pracodawcy otrzymują informacje o zwolnieniach lekarskich swoich pracowników.
Każdy indywidualny przypadek zaleca się skonsultować z doradcą podatkowym.
Potrzebujesz odpowiedzi w konkretnej sprawie?
SmartKsięgowa to ekspertka AI od podatków, wynagrodzeń i księgowości — zapytaj, a otrzymasz odpowiedź z odniesieniem do przepisu.
Wypróbuj za darmo